الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
35
تفسير مجمع البيان (فارسى)
بيان آيهء 8 مقصود در آيه پيش خداوند ، در بارهء ارث زنان و مردان از تركهء پدر و مادر و خويشاوندان نزديكتر سخن گفت . اينك در بارهء كسانى سخن مىگويد كه ارث نمىبرند . در بارهء مقصود اين آيه ، دو عقيده است : 1 - ابن عباس و سعيد بن جبير و حسن و ابراهيم و مجاهد و شعبى و زهرى و سدى بر آنند كه اين آيه منسوخ نيست ، از امام باقر ( ع ) نيز روايت شده و مختار بلخى و - جبايى و زجاج و اكثر مفسران و فقيهان همين است . 2 - سعيد بن مسيب و ابو مالك و ضحاك معتقدند كه اين آيه بوسيلهء آيات ديگرى كه در بارهء تقسيم ارث و تعيين كسانى كه ارث مىبرند ، نازل شده ، نسخ شده است . كسانى كه آيه را منسوخ نمىدانند نيز اختلاف كردهاند : 1 - مجاهد مىگويد : رعايت دستورى كه در آيه ذكر شده ، واجب است و بايد خويشاوندان ميت و يتيمان و مستمندان را از ارث محروم نكرد ، به شرطى كه در موقع تقسيم حضور داشته باشند . ورثه بايد مقدارى از آن را با طيب خاطر بانها دهند . 2 - سايرين مىگويند ، رعايت اين دستور مستحبّ است . ( وَ إِذا حَضَرَ الْقِسْمَةَ : ) در موقع قسمت ميراث حضور داشته باشند و مشاهده كنند أُولُوا الْقُرْبى : فقرايى كه با ميت خويشاوندى دارند . وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينُ : يتيمان و مستمندانى كه خويشاوند ميت هستند و انتظار دارند كه به آنها توجهى بشود . فَارْزُقُوهُمْ مِنْهُ : پيش از آنى كه تركه را قسمت كنيد چيزى به آنها بدهيد . در اينكه مخاطب ، چه كسانى هستند ، اختلاف شده است :